της Συντακτικής Ομάδας
Ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι εύκολα διακριτός, όταν οφείλεται στην καταγωγή και τη θρησκεία του ατόμου που διαφοροποιείται από την πλειοψηφία. Υπάρχουν όμως πολλές περιπτώσεις, όπου μαθητές βιώνουν έντονη μοναξιά στο σχολικό περιβάλλον ή νιώθουν τον αποκλεισμό από την υπόλοιπη ομάδα, λόγω εξωτερικών χαρακτηριστικών, σχολικής επίδοσης, αναπηρίας ή για οποιοδήποτε άλλο λόγο δεν ταυτίζονται με τους συμμαθητές τους. Το κυπριακό σχολείο τα τελευταία 10-15 χρόνια δεν κατάφερε να ενσωματώσει τα παιδιά των μεταναστών, τα οποία δεν θεωρούνται απλά «ξένα» από τα υπόλοιπα, αλλά και μέλη μιας κατώτερης κοινωνικής τάξης.
Ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι ένα πολύπλευρο ζήτημα με συνιστώσες που σχετίζονται τόσο με το άτομο που περιθωριοποιείται, όσο και με τα άτομα που το αποκλείουν. Οι διαφορετικές συνήθειες που συνδέονται με την καταγωγή, τη θρησκεία και το οικογενειακό προφίλ ενός ατόμου, καθώς και η διαφορετική γλώσσα και η δυσκολία επικοινωνίας με το ευρύ σύνολο είναι οι βασικοί λόγοι που θέτουν στο περιθώριο πολλούς μαθητές. Θα λέγαμε όμως, πως μια βασική παράμετρος είναι η άγνοια των πολλών για τη διαφορετικότητα ενός ατόμου και η αδυναμία μας να αντιμετωπίσουμε το διαφορετικό, όχι ως κατώτερο ή ανώτερο, αλλά ως κάτι που απλά διαφέρει.
Οι συνέπειες του κοινωνικού αποκλεισμού διακρίνονται πολύ γρήγορα στο άτομο που περιθωριοποιείται και αναφερόμενοι στο εκπαιδευτικό μας σύστημα μπορούμε απερίφραστα να σημειώσουμε πως τα παιδιά που απέχουν ή αποκλείονται από το σύνολο βιώνουν τη μοναξιά και την απόρριψη, ενώ συνήθως η ακαδημαϊκή τους επίδοση έχει φθίνουσα πορεία. Αυτό που πρέπει να αναλογιστούμε πέρα από το ψυχισμό των παιδιών και των εφήβων που μένουν παρατηρητές και δεν μετέχουν της σχολικής ζωής και εμπειρίας, είναι και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες του φαινομένου, τόσο στο ίδιο το άτομο, όσο και στην κοινωνία όπου ζει.
Το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου, ακολουθώντας την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να κηρύξει το 2010 ως έτος για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, καθόρισε ως στόχο της χρονιάς την αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης, στο πλαίσιο του Δημοκρατικού και Ανθρώπινου Σχολείου. Το ζήτημα δεν είναι κατά πόσον θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις και θα γίνουν επιμορφώσεις σε εκπαιδευτικούς σχετικά με το θέμα, αλλά να κατορθώσει το Υπουργείο να διαμορφώσει μια πολιτική που θα συμβάλει στην ενσωμάτωση όλων των παιδιών και θα χαράξει μια νέα πορεία, ώστε η κοινωνία μας να γίνει όχι μόνο ανεκτική προς το διαφορετικό αλλά και να το συμπεριλάβει ως οργανικό κομμάτι της.
Συντακτική Ομάδα
Μάρτης 2010