της Συντακτικής Ομάδας
Όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές, ο κουρνιαχτός από τη μεγάλη ανατροπή των δεδομένων στο περιουσιακό, με την απόφαση της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις οκτώ πιλοτικές υποθέσεις (Τάκης Δημόπουλος κ.α. εναντίον Τουρκίας), οι οποίες αφορούν προσφυγές Ελληνοκυπρίων ιδιοκτητών γης στα κατεχόμενα, δεν είχε ακόμα διαλυθεί. Η απόφαση αυτή αποτελεί αναμφίβολα μια ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη, η οποία πρέπει να αξιολογηθεί κατάλληλα, τόσο από νομικής, όσο και από πολιτικής άποψης, δεδομένων κυρίως, των συνεχιζόμενων προσπαθειών για εξεύρεση συμφωνημένης λύσης στο κυπριακό πρόβλημα.
Επισημαίνοντας τα πλέον πρόδηλα και ουδόλως αμφισβητούμενα σημεία της απόφασης, σημειώνουμε ότι το ΕΔΑΔ, έθεσε νέα δεδομένα στο ζήτημα των αξιώσεων Ελληνοκυπρίων έναντι της Τουρκίας σε σχέση με τις περιουσίες τους στα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας και κατ’ επέκταση και στις διαδικασίες των συνομιλιών σε σχέση με τα ακανθώδη θέματα του Κυπριακού, με πρώτιστο το «Περιουσιακό».
Κρίνοντας νόμιμη και αποτελεσματική την «Επιτροπή Ακίνητης Ιδιοκτησίας» στα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη και αναγνωρίζοντας αυτήν πλέον, ως το εσωτερικό ένδικο μέσο της Τουρκίας, απορρίπτει ως απαράδεκτες τις απευθείας, μέχρι σήμερα, ενώπιόν του προσφυγές και υποδεικνύει στους Ελληνοκύπριους αιτητές είτε να προσφύγουν στην εν λόγω επιτροπή, με δικαίωμα εφέσεως κατά της απόφασής της στο «Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο» της Τουρκίας, και ακολούθως, εάν και εφόσον θεωρήσουν ότι δεν έχουν ικανοποιηθεί, να προσφύγουν στο Στρασβούργο· είτε να αναμένουν τη λύση του κυπριακού προβλήματος. Συνεπώς, με την απόφαση αυτή, αλλάζει το μέχρι σήμερα «δεδομένο» νομικό πλεονέκτημα υπέρ του νόμιμου Ελληνοκύπριου ιδιοκτήτη γης έναντι του Τουρκοκύπριου ή άλλου σημερινού χρήστη της ίδιας ιδιοκτησίας, μετά την εκδίωξη του πρώτου από τον τουρκικό στρατό το 1974. Πλέον, τα συγκρουόμενα αυτά δικαιώματα στην ιδιοκτησία σταθμίζονται με βασικό παράγοντα το χρόνο, με την πλάστιγγα να γέρνει προφανώς προς τη μεριά του χρήστη και όχι του αρχικού ιδιοκτήτη ή πολύ περισσότερο του διαδόχου ή κληρονόμου αυτού, ο οποίος πιθανόν να μην είχε άμεση επαφή με την εν λόγω ακίνητη ιδιοκτησία.
Το «κεκτημένο» των αποφάσεων του ΕΔΑΔ φαίνεται να χάνεται μέσα από την ενθάρρυνση, με πολιτικά κίνητρα, της μαζικής υποβολής αλλεπάλληλων προσφυγών από Ελληνοκύπριους, με στόχο την πολιτικοποίηση του έργου του Δικαστηρίου, κάτι στο οποίο το ίδιο το Δικαστήριο ως τέτοιο, και όχι ως μηχανισμός επίλυσης πολιτικών προβλημάτων, αντιδρά. Σε σειρά πρόσφατων αποφάσεών του, είτε αυτές αφορούσαν το θέμα των περιουσιών (υποθέσεις Ξενίδη – Αρέστη και Δημάδης), είτε το θέμα των αγνοουμένων (υποθέσεις Βαρνάβα, Ορφανού και Καρεφυλλίδης), είτε τέλος ανεξάρτητα θέματα παραβίασης άλλων ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ελληνοκυπρίων από τη κατοχική δύναμη (υποθέσεις Πρωτοπαπά και Φωκά), το ΕΔΑΔ υποδεικνύει τη θέση του αυτή, με αποκορύφωμα την απόρριψη ως εκπρόθεσμων 49 προσφυγών που αφορούσαν υποθέσεις Ελληνοκυπρίων αγνοούμενων στις 1.12.2009 και τρεις μήνες αργότερα, την απόφαση στις οκτώ πιλοτικές υποθέσεις περιουσιών. Είναι φανερό πλέον, ότι η επιτηδευμένη προσπάθεια ορισμένων να παίξουν μικροπολιτικά παιχνίδια με τις υποθέσεις παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταστεί μπούμερανγκ γι’ αυτή τη διάσταση του Κυπριακού.
Με αυτές τις σκέψεις, μέσα από τις σελίδες του περιοδικού δίνουμε βήμα σε νομικούς με ιδίαν γνώση του τρόπου λειτουργίας και της νομολογίας του εν λόγω δικαστηρίου. Καταγγέλλοντας στρουθοκαμηλισμούς και καταστροφικές πολιτικές εμμονές, αλλά κρατώντας απόσταση από μικροπολιτικές αγκυλώσεις, οι φιλοξενούμενοί μας καταπιάνονται με τη διαδρομή των κυπριακών υποθέσεων στο ΕΔΑΔ. Επιχειρούν μία ψύχραιμη νομική αλλά και πολιτική αξιολόγηση της εξελικτικής πορείας των προσφυγών αυτών στο Στρασβούργο, επισημαίνοντας υπαρκτούς κινδύνους και πολιτικές παρενέργειες στην τρέχουσα διαδικασία εξεύρεσης λύσης του Κυπριακού, αλλά και καταδεικνύοντας επιλογές που δημιουργούνται, για να χρησιμοποιηθούν οι πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου ως «νομικά εργαλεία» για τη θετική κατάληξη των προσπαθειών.
Συντακτική Ομάδα
Μάρτης 2010