επιρροές, πειραματισμοί και δημιουργική έκφραση

Η Τέχνη στην Κύπρο της Ανεξαρτησίας

της Συντακτικής Ομάδας

Λογοτεχνία. Θέατρο. Χορός. Εικαστική Τέχνη. Τέσσερεις διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας ολότητας. Ένας τρόπος προσέγγισης ενός ζητήματος είναι ο κερματισμός του στα συναποτελούντα στοιχεία. Δεν αντιλέγω πως ίσως η διαίρεση αυτή να έγινε κάπως αυθαίρετα. Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί πως δεν είναι μόνο αυτά τα τέσσερα που καθορίζουν το πολιτιστικό γίγνεσθαι· και θα έχει δίκαιο. Έπρεπε όμως, να γίνει μια επιλογή, να τονιστούν πτυχές της θεματικής αυτής – μία από τις πολλές που υπάρχουν σ’ αυτό το τεύχος και μοιράζονται τον ίδιο παρονομαστή. Το ζήτημα στην παρούσα ενότητα, είναι η μελέτη της πορείας της έκφρασης στην Κύπρο τα τελευταία 50 χρόνια· είτε αυτή γίνεται με τον έντεχνο λόγο, είτε στη σκηνή ενός θεάτρου· είτε με το σώμα ως πυξίδα και εργαλείο, είτε με τη μορφοποίηση της ύλης σε ιδέα και νόημα.

Πτυχές

Η λογοτεχνική παραγωγή μετά το 1974 απηχούσε τον πόνο, το θυμό, την αποτελμάτωση, την ακύρωση του ονείρου, τον πεσιμισμό. Όλη αυτή η έξαρση των συναισθημάτων όμως, δεν μπόρεσε, στις πλείστες περιπτώσεις, να διοχετευτεί με τρόπο αφαιρετικό και λογοτεχνικό, γεγονός που οδήγησε την κυπριακή λογοτεχνική παραγωγή σε μια μοιρολατρία και σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα.

Το κείμενο που πραγματεύεται την πορεία του θεάτρου εστιάζει στη χρονική περίοδο από το 1959 μέχρι το 1969. Κατά την περίοδο αυτή η θεατρική δραστηριότητα περιορίζεται σε τετριμμένες και ανώδυνες επιλογές, όσον αφορά στο ρεπερτόριο. Το φαινόμενο αυτό εξηγείται από δύο βασικούς παράγοντες: την οικονομική δυσπραγία και την ασταθή πολιτική κατάσταση, η οποία, όταν δεν εμπόδιζε την προσέλευση του κοινού στις θεατρικές σκηνές, τις οδηγούσε σε εύπεπτες επιλογές.

Ο χορός στην Κύπρο βασίζεται κυρίως στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Υπάρχει ενδιαφέρον, πάθος και ταλέντο, όμως θεωρείται μια τέχνη αδικημένη που δεν έχει βρει το δρόμο της και δύσκολα μπορεί να αναδειχθεί στο διεθνές στερέωμα.

Στη σημείο αυτό θεωρώ σκόπιμο να αναφερθούν λίγα λόγια σχετικά με την επιλογή του θέματος όσον αφορά την εικαστική τέχνη. Το σχετικό κείμενο εστιάζει στη λαϊκή τέχνη. Στις προσπάθειες, ιδιωτικές και κρατικές, που έγιναν για τη διαφύλαξη, την προστασία, την προώθηση και τη μελέτη της. Εδώ, προκύπτει το ερώτημα: γιατί η αναφορά στον παραδοσιακό πολιτισμό και όχι στη σύγχρονη τέχνη; Δεν αμφισβητείται με κανένα τρόπο η σημαντικότητα της δεύτερης. Τί γνωρίζουμε όμως, κυρίως τα νέα παιδιά, για την πρώτη; Μια τέχνη που αφενός αποτελεί τον πιο κοντινό και οικείο δεσμό με το παρελθόν, αφετέρου προσέφερε τα θεμέλια και την έμπνευση σε Κύπριους καλλιτέχνες, όπως τον Ιωάννη Κισσονέργη, τον Αδαμάντιο Διαμαντή (ο οποίος ίδρυσε και διευθυνε το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Κύπρου της Εταιρίας Κυπριακών Σπουδών), τον Τηλέμαχο Κάνθο, τον Πωλ Γεωργίου. Αυτοί που ανάμεσα σε άλλους θεωρούνται οι πατέρες της σύγχρονης κυπριακής τέχνης.

Συντακτική Ομάδα
Δεκέμβριος 2009