της Συντακτικής Ομάδας
Η πρώτη επίσημη συμφωνία μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας υπογράφηκε 2 μόλις χρόνια μετά την Ανεξαρτησία· δέκα χρόνια αργότερα επετεύχθη Συμφωνία Σύνδεσης. Θα ανέμενε κανείς ότι η προσέγγιση και ενσωμάτωση της Κύπρου στην Κοινότητα δεν θα χρειαζόταν ούτε ιδιαίτερο κόπο, ούτε μακρό χρόνο. Η τουρκική εισβολή το 1974 και η συνακόλουθη εξωτερική πολιτική της χώρας επέβαλαν αναστροφή.
Η σχέση της Κύπρου με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα για τα επόμενα 30 χρόνια, ορίστηκε από την επιδίωξη της λύσης του Κυπριακού, μέσα από μία διαδικασία που θα ανέτρεπε τα στρατιωτικά δεδομένα και θα επέβαλλε πολιτικούς όρους διαπραγμάτευσης· ένα νέο πλαίσιο λύσης, το οποίο θα μπορούσε να δημιουργηθεί δια της Ένταξης. Οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες στην Κύπρο, ταυτόχρονα με τις διεθνείς εξελίξεις στο τέλος της δεκαετίας του ’80, επέτρεψαν την ανάληψη μιας πολιτικής εκστρατείας για την Ένταξη της Κύπρου· παίζοντας επιθετικά (παιχνίδι πρωτοβουλίας, κατά τον προσφιλή ποδοσφαιρικό όρο), η κυπριακή (και ελληνική) πολιτική ηγεσία έπεισε του ευρωπαίους εταίρους για το ορθόν της Ένταξης. Από την πολιτική και γεωγραφική απομόνωση, η Κύπρος εντάχθηκε το 2004 στους κόλπους μιας ισχυρής διεθνούς οικογένειας. Μια στιγμή, όμως… το Κυπριακό;..
Ένα χρόνο περίπου πριν την Ένταξη, νέα δεδομένα είχαν διαμορφωθεί στην Κύπρο· τέτοια που εμφύσησαν πρωτόγνωρη αισιοδοξία για τη μεγάλη ιστορική ευκαιρία: Λύση και Ένταξη ταυτόχρονα! Τα γεγονότα που μεσολάβησαν επέτρεψαν τελικά, μόνο το δεύτερο. Από εκείνη τη στιγμή μέχρι σήμερα, παίζουμε άμυνα. Δεν μας απασχόλησαν ιδιαίτερα οι νέοι κανόνες και οι στρατηγικές που ανέπτυξαν οι υπόλοιποι· συνεχίσαμε μόνοι μας το δικό μας παιχνίδι.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση την τελευταία δεκαετία μετεξελίχθηκε ουσιαστικά, με την οικοδόμηση νέων υπερεθνικών δομών και την ενίσχυσή τους έναντι των εθνικών. Αυτό επέτρεψε ή ίσως επέβαλε, τη συζήτηση για το νέο κοινό ευρωπαϊκό μέλλον. Απ’ αυτή τη συζήτηση εμείς απουσιάζαμε. Όχι μόνο δεν μπορέσαμε να συγχρονιστούμε με την εποχή και τις προκλήσεις της, αλλά είχαμε μερικές φορές την εντύπωση ότι οι υπόλοιποι έχουν χάσει τον προσανατολισμό τους και ότι θα κληθούμε κάποια στιγμή να σώσουμε την αξιοπρέπεια της Ένωσης. Η κλήση δεν έγινε, οι εκλεκτοί επέστρεψαν στην ιδιωτία τους κι εμείς παρατηρούμε το νέο κόσμο που ανοίγεται μπροστά μας, με τη Συνθήκης της Λισαβόνας, με θαυμασμό και περιέργεια. Κάποια στιγμή βέβαια, θα αντιληφθούμε τις νέες ευκαιρίες και ίσως, αποφασίσουμε να απεμπολήσουμε τους αμυντικούς μηχανισμούς μας.
Σε αυτή τη θεματική ενότητα θα προσπαθήσουμε να αποδώσουμε τις πραγματικές διαστάσεις του Κυπριακού μέσα στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο· πολύ περισσότερο όμως, θα συζητήσουμε τη δική μας συμμετοχή στην Ένωση. Η ενότητα θα απογειωθεί, με νέους πιλότους, θα ταξιδέψει πάνω από την Κύπρο, τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, θα ρίξει κλεφτές ματιές στο διεθνή ορίζοντα και θα επιστρέψει για να προσγειωθεί στους διαδρόμους τις εξουσίας, εξετάζοντας πόσες από τις ιδέες, τις απόψεις και τους προβληματισμούς που κουβαλάει, έχουν ληφθεί υπόψη και πόσες κρύβονται ακόμα στα συρτάρια της! Τα επόμενα πενήντα χρόνια είναι αυτά που περισσότερο μας αφορούν!
Συντακτική Ομάδα
Δεκέμβριος 2009