της Συντακτικής Ομάδας
«Κάτι μ’ αρρωσταίνει σ’ αυτή την πολιτεία», είχε τραγουδήσει ο Διονύσης Σαββόπουλος πριν χρόνια και φαίνεται ότι ο στίχος τείνει να γίνει το mantra κάθε προοδευτικού πολίτη σ’ αυτή τη χώρα. Κι αυτό για δύο κυρίως λόγους.
Ο πρώτος αναφέρεται σε αυτό που μας «αρρωσταίνει»: είναι τα έντονα και συχνά ρατσιστικά φαινόμενα. Δύο πρόσφατα περιστατικά αποκαλύπτουν με γλαφυρό και συνάμα αποκαρδιωτικό τρόπο την έκταση του ζητήματος. Κι αναφερόμαστε, βεβαίως, στην επιχείρηση-«σκούπα» της αστυνομίας στην παλιά Λευκωσία από τη μια και στην αποκάλυψη του κυκλώματος δουλεμπορίου με θύματα Ρουμάνους πολίτες από την άλλη. Τα περιστατικά αυτά καταδεικνύουν ότι το πρόβλημα διαχέεται τόσο στη θεσμισμένη πλευρά της κοινωνίας μας, δηλαδή τις κρατικές αρχές και την αστυνομία, όσο και στην πλευρά των πολιτών, που δεν διστάζουν να εκμεταλλεύονται και να εξευτελίζουν ανθρώπους με σκοπό τη μεγιστοποίηση των κερδών τους.
Κι αν το κράτος είναι ο συνήθης ύποπτος για τα θέματα καταπάτησης δικαιωμάτων και βασικών ελευθεριών, η απαθής κοινωνία είναι το μεγάλο πρόβλημα στην ανάλυσή μας. Οι μεγάλες αντιφάσεις δεν λείπουν: η Κύπρος υπήρξε χώρα εξαγωγής μεταναστών στην πρόσφατη ιστορία της και οι άνθρωποί της ξέρουν τη γεύση του ψωμιού της ξενιτιάς. Από την άλλη, δεν διστάζουν να προσβάλλουν την αξιοπρέπεια των οικονομικών μεταναστών που έρχονται στη χώρα μας. Μισθοί πείνας, εξαθλιωτικές συνθήκες διαβίωσης, μειωτικές συμπεριφορές, εργαλειακή αντιμετώπιση. Οι ξένοι είναι χρήσιμοι όσο κάνουν τις «βρωμοδουλειές» για εμάς. Από εκεί και πέρα, τους αρνούμαστε τα όποια δικαιώματα και τον πιο στοιχειώδη ανθρωπισμό. Πού πάμε;
Ο δεύτερος λόγος αναφέρεται στην αδυναμία συλλογικής αντίδρασης. Μια πρόσφατη έρευνα του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Φιλελεύθερος», σκιαγραφεί αυτό που όλοι ανιχνεύουμε στην καθημερινότητά μας και υποψιαζόμασταν από καιρό: είμαστε μια κοινωνία βαθιά συντηρητική, ρατσιστική, θρησκόληπτη, άκρως ατομικιστική και παθητική. Κάθε μορφή συλλογικής αυτοοργάνωσης, κυρίως μέσα από Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς και κινήσεις πολιτών αποδεικνύεται θνησιγενής, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Ακόμα και οι εξαιρέσεις αυτές φαίνεται να λειτουργούν στο περιθώριο της κοινωνίας, μιας και δεν μπορούν να διεκδικήσουν ζωτικό χώρο εντός της.
Όλα αυτά είναι αφετηριακές σκέψεις. Στην ενότητα που ακολουθεί προσπαθήσαμε να φέρουμε μαζί ανθρώπους που ασχολήθηκαν με πολλές εκφάνσεις του θέματος της μετανάστευσης, του ασύλου και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Για πρώτη φορά, ωστόσο, στο χώρο των ΜΜΕ μιλάμε με τους «άλλους», τους μετανάστες που ήρθαν στη χώρα μας προς αναζήτηση ενός καλύτερου μέλλοντος. Ας τους ακούσουμε...
Συντακτική Ομάδα
Δεκέμβριος 2009