της Συντακτικής Ομάδας
Το Κυπριακό πολιτικό πρόβλημα χρονίζει δημιουργώντας ένταση και στην κοινωνική ζωή αλλά και στη μνήμη: φθίνει και σβήνει η εποχή που η συμβίωση ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων αποτελούσε μια καθημερινή πραγματικότητα.
Η αίσθηση ότι η συμβίωση αυτή σε μια επανενωμένη Κύπρο είναι δυνητικά φυσιολογική και λογική εξασθενεί και οι έρευνες επισημαίνουν ότι οι τάσεις ανάμεσα στους δύο πληθυσμούς είναι αρνητικές σε μια τέτοια προοπτική.
Τα μηνύματα ένθεν κακείθεν της Πράσινης Γραμμής, αποθαρρύνουν όσους ακόμα θέλουν να ελπίζουν: η «στρατηγική παγίωσης των τετελεσμένων» στις κατεχόμενες περιοχές εκλαμβάνεται από τους ε/κ ως εμπαιγμός προς τις διαδικασίες επίλυσης του Κυπριακού ενώ η απόρριψη του Σχεδίου Ανάν από την ε/κ κοινότητα θεωρείται από τους τ/κ ως απόρριψη της προοπτικής συμβίωσης.
Επιπλέον, η συζήτηση για τις στρατηγικές ως προς τη λύση αφενός, του Κυπριακού, την αποδοχή αφετέρου του σύνοικου στοιχείου σε μια νέα, κοινή πολιτειακή δομή και κοινωνική σχέση έχουν καταλήξει στην αντίστοιχη σχέση κότας και αυγού: ποιο έρχεται πρώτο;..
Αυτό όμως, που λογικά και φυσιολογικά έρχεται πρώτο σε μια δυαδική σχέση είναι η απλή προσπάθεια της επίγνωσης της διαφορετικότητας του «άλλου». Ο «άλλος» είναι όντως διαφορετικός, όμως υπάρχουν δύο «διαφορετικότητες»: αυτές που αντιλαμβάνεται και αναγνωρίζει ο «άλλος» ως χαρακτηριστικά της συλλογικής του ταυτότητας· κι αυτές που του προσδίδει το «εγώ» και το «εμείς» για να δημιουργήσει και να ενισχύσει συνειρμικά την εικόνα της αντίθεσης.
Στην προσπάθεια και των δύο κοινοτήτων να αποδώσουν την ευθύνη για τη δυσάρεστη πολιτική πραγματικότητα (ή φαινομενικότητα) έγιναν πολλές φορές ενσυνείδητα ή υποσυνείδητα προσπάθειες να προσδοθούν «αταβιστικά» και «αναπόσπαστα» χαρακτηριστικά στη συλλογική ταυτότητα του «άλλου» μέσα από πολιτικές και κοινωνικές διόδους. Τα σχολικά βιβλία, τα μουσεία, ο πολιτικός λόγος, η προφορική παράδοση· όλα τα μέσα χρησιμοποιήθηκαν για να προσδώσουμε στον «άλλο» όλα όσα μας διαφοροποιούν και εν προκειμένω, μας χωρίζουν. Γι αυτό και πάντα μας χρειάζεται ένας «άλλος», ούτως ή άλλως!
Δεν είναι κυπριακή πρωτοτυπία αυτή, για να είμαστε (όσο γίνετε πιο) αντικειμενικοί. Πρόσφατα, με αφορμή την ημέρα ανάμνησης της επίθεσης κατά των δίδυμων πύργων στη Νέα Υόρκη το Σεπτέμβριο του 2001, αναγγέλθηκε η ανέγερση μουσείου που θα στεγάσει κάτι πολύ σημαντικό: μαρτυρίες και οπτικο-ακουστικό υλικό από τις τελευταίες μέρες των τρομοκρατών, πριν την επίθεση.. Όχι βέβαια για να γίνει αντιληπτή η «λογική» με την οποία ενήργησαν αλλά για να τονιστεί (τί άλλο;) ο παραλογισμός τους, γενικεύοντας συνειρμικά τα συμπεράσματα για το σύνολο των μουσουλμάνων επί της γης και «νομιμοποιώντας» (κατά τον προσφιλή διπλωματικό όρο) τα αντίποινα που η υπερδύναμη έχει τη δυνατότητα να επιβάλει. Άλλοι όμως, δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα...
Ποιές είναι λοιπόν, οι δικές μας δυνατότητες στην Κύπρο; Η προοπτική της συμβίωσης όλων των στοιχείων που αποτελούν το λαό της Κύπρου δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε ιδεολογικές διακηρύξεις και πολιτικές στρατηγικές. Αυτά αφορούν στη διαμόρφωση των συνθηκών για την πολιτική λύση του Κυπριακού προβλήματος. Η προοπτική της συμβίωσης χρειάζεται τις στέρεες βάσεις της γνώσης, της κατανόησης και της αποδοχής.
Υπερβαίνοντας τις παραμέτρους του πολιτικού προβλήματος, οφείλουμε να ξανασυναντήσουμε την κοινωνία των τ/κ που για μερικές δεκαετίες τώρα κινείται σε μια παράλληλη πορεία. Να τους ξαναδούμε και να μας ξαναδούν, να αλληλογνωριστούμε πραγματικά και με ειλικρίνεια. Η προοπτική της λύσης και της συμβίωσης σε αυτό το νησί είναι αυτό που εδώ μας απασχολεί. Πως θα γίνει αυτό και πόσο περιθώριο έχουμε στη συγκυρία αυτή των γεγονότων θα το συζητήσουμε μέσα από τα κείμενα-παρεμβάσεις αυτής της ενότητας.
Συντακτική Ομάδα
Σεπτέμβριος 2009