Η τρομοκρατία είναι trendy. Είναι η λέξη που κυριαρχεί στις δημόσιες παρεμβάσεις στην εποχή μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Ακολουθούμενη πάντα από αυτή της «ασφάλειας». Αν κάποιος αναζητήσει το λήμμα «terrorism» στο Google θα λάβει περίπου 45 εκατομμύρια αποτελέσματα. Τι είναι, λοιπόν, η τρομοκρατία;
Σ΄αυτό το τεύχος επιχειρούμε μια προσέγγιση του θέματος, χωρίς να έχουμε την ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσε να εξαντληθεί ακόμα και αν το παρόν τεύχος ήταν εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στο ζήτημα αυτό. Η κυρίαρχη πτυχή του θέματος είναι οι νομικές ρυθμίσεις που αφορούν στην τρομοκρατία. Αυτός είναι ο λόγος που φιλοξενούνται στην ενότητα τα κείμενα τεσσάρων νομικών.
O Martin Scheinin είναι ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για την προώθηση και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και βασικών ελευθεριών κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Είναι ακαδημαϊκός με εξειδίκευση στο δημόσιο διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα σε συνάρτηση με νομικά θέματα που άπτονται της τρομοκρατίας. Στις σελίδες που ακολουθούν, ο κ. Scheinin δίνει ενδιαφέρουσες απαντήσεις που σχετίζονται με τις δυνατότητες του ΟΗΕ να έχει παρεμβατικό και ουσιαστικό λόγο στο ζήτημα της τρομοκρατίας. Επίσης, σκιαγραφεί την πίεση που υφίστανται τα ανθρώπινα δικαιώματα στην εποχή μας εξαιτίας των κρατικών πολιτικών στο θέμα της τρομοκρατίας. Μια επισκόπηση της αποστολής του στον ΟΗΕ μπορεί να βρει κανείς στο
http://www2.ohchr.org/english/issues/terrorism/rapporteur/srchr.htm
Ο Αριστοτέλης Κωνσταντινίδης είναι λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, στην έδρα Διεθνούς Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Το θέμα της τρομοκρατίας εγγράφεται στον ορίζοντα των ακαδημαϊκών του ενδιαφερόντων. Στο άρθρο του επιχειρεί μια αποτύπωση των διεθνών συμβάσεων που αναφέρονται στην τρομοκρατία και αναδεικνύει την ιδιαίτερα προβληματική πτυχή της έλλειψης ενός παγκοίνως δεκτού ορισμού της τρομοκρατίας. Η έλλειψη αυτή αποτελεί την αιτία πολλών προβλημάτων στο διεθνές νομικό στερέωμα.
Η Μαρία Τζάνου είναι υποψήφια διδάκτωρ στο European University Institute στη Φλωρεντία. Η παρέμβασή της επιχειρεί να σκιαγραφήσει το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο γενναίο καινούργιο κόσμο που αναδύεται. Ως ξεχωριστή δικαιοδοτική τάξη και ως φορέας προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων η ΕΕ δεν μπορει να παραμείνει αμέτοχη στις συζητήσεις και στη διαμόρφωση των νέων πολιτικών και νομικών ρυθμίσεων.
Η Νάσια Διονυσίου ασχολείται με το εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα της συμπλοκής τρομοκρατίας και ελευθερίας έκφρασης. Η τελευταία, ως προστατευόμενο δικαίωμα από διεθνείς και ευρωπαϊκές συμβάσεις, βρίσκεται υπό πολιορκία. Το άρθρο περιγράφει με αδρές γραμμές τα όρια του δικαιώματος σε συνάρτηση με την τρομοκρατία και την πίεση την οποία υφίσταται στις μέρες μας. Μας υπενθυμίζει ότι το υπάρχον νομικό οπλοστάσιο μας παρέχει ικανές και επαρκείς απαντήσεις.
Ο κόσμος μας αλλάζει με ραγδαίους και ενίοτε βίαιους ρυθμούς. Η εικόνα του δεν μοιάζει σε τίποτα με όσα γνωρίζαμε στην προ 11/9 εποχή. Ο George Orwell στο μνημειώδες του έργο 1984, γραμμένο 60 χρόνια πριν, εισάγει με σπάνια διορατικότητα την έννοια του “newspeak”. Είναι μια έννοια που αναφέρεται στην προσπάθεια του ολοκληρωτικού καθεστώτος να μειώσει τον αριθμό των λέξεων και να ανανοηματοδοτήσει κατά το δοκούν το περιεχόμενό τους. Χωρίς να έχουμε αυταπάτες και μακριά από υπεραπλουστεύσεις, στη σύγχρονη ιστορία του κόσμου μας φαίνεται να υπάρχει μια εφιαλτική συγγένεια ανάμεσα στο τι βαπτίζεται από την κρατική εξουσία ως ‘τρομοκρατία’. Δίχως αμφιβολία, οι πλειοψηφίες παραμένουν στο στόχαστρο και των δυο.
Συντακτική Ομάδα
Μάιος 2009