Time is on our side (?)
Rolling stones
Στις πολιτικές συζητήσεις το θέμα εμφανίζεται συχνά. Το «κεκτημένο» των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και η χρησιμότητα του στην υπόθεση του Κυπριακού. Στην ουσία, αναφερόμαστε σε 4 υποθέσεις: Λοϊζίδου, Διακρατική, Ξενίδη-Αρέστη και Δημάδη. Οκτώ επιπλέον υποθέσεις κυπρίων πολιτών εναντίον της Τουρκίας είναι στην πορεία εκδίκασής τους και το αποτέλεσμα τους αναμένεται μέσα στους επόμενους μήνες.
Οι ήδη εκδικασθείσες υποθέσεις μας έδωσαν σημαντικά νομικά όπλα. Την επιβεβαίωση του ιδιοκτησιακού δικαιώματος των ατόμων που προσέφυγαν στο Δικαστήριο, τη διαπίστωση της ευθύνης της Τουρκίας, την απόρριψη του επιχειρήματος περί της ύπαρξης μιας χωριστής κρατικής οντότητας στο βορρά.
Ας μην ξεχνάμε και τρία σημαντικά μειονεκτήματα. Το πρώτο αφορά την εξής αναφορά του Δικαστηρίου στη Λοϊζίδου(παρ. 45) που δεν εξετάζει τη νομιμότητα των νομοθετικών και διοικητικών πράξεων της «ΤΔΒΚ»: «The Court confines itself to the above conclusion and does not consider it desirable, let alone necessary, in the present context to elaborate a general theory concerning the lawfulness of legislative and administrative acts of the "TRNC". It notes, however, that international law recognises the legitimacy of certain legal arrangements and transactions in such a situation, for instance as regards the registration of births, deaths and marriages, "the effects of which can be ignored only to the detriment of the inhabitants of the [t]erritory". Το δεύτερο αναφέρεται στη Διακρατική προσφυγή (παρ. 90) που αφήνει ανοικτό το θέμα ύπαρξης δικαιοδοτικών/αποκαταστατικών μηχανισμών στα κατεχόμενα: “In the Court's opinion, and without in any way putting in doubt either the view adopted by the international community regarding the establishment of the “TRNC” (see paragraph 14 above) or the fact that the government of the Republic of Cyprus remains the sole legitimate government of Cyprus (see paragraph 61 above), it cannot be excluded that former Article 26 of the Convention requires that remedies made available to individuals generally in northern Cyprus to enable them to secure redress for violations of their Convention rights have to be tested.
The Court, like the Commission, would characterise the developments which have occurred in northern Cyprus since 1974 in terms of the exercise of de facto authority by the “TRNC”.»
Το τρίτο αναφέρεται στη Ξενίδη-Αρέστη, όπου σε συνέχεια όσων είχαν αναφερθεί στη διακρατική, έκρινε θετικά την Επιτροπή Αποζημιώσεων (παρ.37): «The Court welcomes the steps taken by the Government in an effort to provide redress for the violations of the applicant's Convention rights as well in respect of all similar applications pending before it. The Court notes that the new compensation and restitution mechanism, in principle, has taken care of the requirements of the decision of the Court on admissibility of 14 March 2005 and the judgment on the merits of 22 December 2005.»
Το ΕΔΑΔ μας έχει δώσει ενισχυμένα επιχειρήματα, αλλά όπως φαίνεται και απο τα πιο πάνω αποσπάσματα, δεν έχει δώσει καθάρες λύσεις σε όλα τα ζητήματα. Δεν είναι η αποστολή του άλλωστε και εξάλλου, πολύπλοκα πολιτικά προβλήματα, όπως το Κυπριακό δεν λύνονται σε δικαστικές αίθουσες.
Δυστυχώς, αυτή η κουλτούρα της δικαστηριοποίησης του Κυπριακού καλλιεργήθηκε για χρόνια, ανεβάζοντας τις προσδοκίες των πολιτών σε σημεία που οι επαϊοντες γνώριζαν εξαρχής ότι δεν θα μπορούσαν να φτάσουν ποτέ. Τελικά, οι μαζικές καταχωρίσεις ατομικών προσφυγών στο ΕΔΑΔ αποτέλεσαν μια καλοστημένη μπίζνα εύκολου χρήματος για ορισμένους.
Προσωπικά, θεωρώ ότι ό,τι έχουμε να πάρουμε από το ΕΔΑΔ έχει εξαντληθεί. Ο κύκλος κλείνει κάπου εδώ. Θα πρέπει να βρούμε νέους τρόπους για να επανακαθορίσουμε τη σχέση μας με αυτό. Δεν θεωρώ ότι μπορούν να υπάρξουν μαζικές αποφάσεις, ικανές να επιφέρουν οικονομικό πλήγμα και δρματικές πολιτικές συνέπειες στην Τουρκία. Κάτι τέτοιο εγγράφεται στον ορίζοντα της πολιτική φαντασιοπληξίας.
Εξάλλου, η αναγνώριση ενός εσωτερικού ενδίκου μέσου με έδρα τα κατεχόμενα, μπορεί prima facie να δημιουργεί απορίες στον απλό πολίτη. Ωστόσο, με βάση τη λογική του Δικαστηρίου, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να μεταφερθεί στο εθνικό/τοπικό επίπεδο για πιο αποτελεσματικές και άμεσες θεραπείες, με ενεδεχόμενη τελική κατάληξη το ΕΔΑΔ και πάλι. Αν η Επιτροπή Αποζημιώσεων στα κατεχόμενα αναγνωριστεί, τότε τα δεδομένα θα αλλάξουν άρδην και οι πρώτες αποφάσεις του ΕΔΑΔ θα είναι πλέον μόνο αντικείμενο ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος. Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος μας....
του Νικόλα Κυριάκου, Νομικού